12 narzędzi do weryfikacji informacji

12 narzędzi do weryfikacji informacji

Angelika Tracz / 25 kwietnia 2018 r.

Sprawdzanie informacji w internecie i weryfikowanie ich rzetelności to niezbędna umiejętność, żeby być świadomym, krytycznym i niepodatnym na manipulacje czytelnikiem. Jak się do tego zabrać? Jakich technik używać, aby przeanalizować poszczególne elementy newsa i potwierdzić jego zgodność z prawdą?

Przedstawiamy 12 narzędzi ułatwiających codzienną pracę fact-checkerom. Są ogólnodostępne, a ich używanie jest bardzo proste. Mamy nadzieję, że przydadzą się także Wam!

Wyszukiwanie zaawansowane Google

Szukając pewnych fraz w Google możemy potrzebować uszczegółowienia żeby odnaleźć interesującą nas informację. Można do tego dojść poprzez zaawansowane wyszukiwanie.

Przydatne staje się także dodanie pewnych znaków przy wyszukiwaniu:

  • jeśli potrzebujemy całej frazy - cudzysłów,
  • jeśli chcemy wykluczyć jakieś słowa - stawiamy minus przed tym słowem,
  • jeśli chcemy wyszukać jakiś zakres liczb - stawiamy dwie kropki między nimi.

 

Zmiany na stronach internetowych

Organizacja non-profit The Internet Archive od 1996 r. prowadzi cyfrową bibliotekę internetu web.archive.org. Baza danych archiwum obejmuje dane ze stron internetowych od początku ich istnienia i jest ona na bieżąco uzupełniana przez wolontariuszy. Za pomocą wyszukiwarki możemy sprawdzić, jak wyglądała dana strona internetowa w wybranym okresie w przeszłości i jakie treści mogliśmy wtedy na niej znaleźć.

 

Dane dotyczące liczby wyszukiwania frazy

Google za pomocą trends.google.pl archiwizuje dane na temat liczby wyszukiwań danych słów. Pozwala to sprawdzić, czego Polacy lub mieszkańcy innych krajów szukali najczęściej w danym okresie. Podobne dane można także przeanalizować przy sprawdzaniu materiałów video. Trendy Google mogą stanowić punkt wyjścia do analizy pewnych zjawisk, np. jeśli zainteresowanie danym sformułowaniem rośnie bardzo szybko i gwałtownie w krótkim okresie, może to oznaczać sztuczne generowanie popularności treści przez pewne grupy interesów.

 

Jak sprawdzić czy obraz jest prawdziwy?

Wyszukiwarka images.google.pl analizuje zdjęcie i wskazuje m.in.: czy i kiedy pojawiło się już ono w przeszłości, w jakich artykułach było wstawiane, w jakim kontekście było umieszczane na stronach, a także jakie było jego pierwotne źródło. Podobnie jak w przypadku wyszukiwania słów, można zakreślić okres czasu, z którego chcemy otrzymać wyniki.

 

Zaawansowane wyszukiwanie obrazu

Tineye.com działa podobnie jak wyszukiwanie obrazem za pomocą images.google.com, jednak dodatkowo przeszukuje też dane, które gromadzone są przez inne wyszukiwarki internetowe. Ponadto, Tineye udostępnia wtyczkę do przeglądarki, dzięki której można sprawdzić zdjęcie bez pobierania go na dysk – zamiast tego aplikacja analizuje zdjęcie bezpośrednio z karty, na której znajduje się obraz.

 

Analiza zdjęć

FotoForensics.com zapewnia początkującym naukowcom i profesjonalnym badaczom dostęp do najnowocześniejszych narzędzi do kryminalistyki fotografii cyfrowej. Jest zaprojektowany i zorganizowany do szybkiej analizy zdjęć i grafik. Działa jak mikroskop - podświetla artefakty i szczegóły, których ludzkie oko może nie być w stanie zidentyfikować. Aplikacja zapewnia algorytmy, samouczki online do samodzielnego uczenia się i inne zasoby pomocne w rozpoczęciu pracy ze zdjęciami.

Analiza materiałów video

YouTube Data Viewer to proste narzędzie do wydobywania ukrytych danych z filmów przechowywanych w serwisie YouTube. Pozwala znaleźć informacje, które są najbardziej przydatne do śledzenia oryginalnej treści: dokładny i rzeczywisty czas przesłania filmu (często inny od tego, który pokazuje nam publicznie serwis) oraz wszystkie miniatury graficzne, które służyły do opisania danego filmu.

 

Sprawdzanie adresu e-mail

Email-checker.net to darmowe narzędzie do weryfikowania adresu e-mail. Wystarczy wpisać adres w polu i wcisnąć przycisk „check”, a aplikacja sprawdzi za nas, czy jest on prawdziwy, czy nie. E-mail checker wydobywa rekordy MX z adresu e-mail i łączy się z serwerem poczty (przez SMTP, a także symuluje wysyłanie wiadomości), aby upewnić się, że skrzynka pocztowa rzeczywiście istnieje dla tego użytkownika/adresu.

 

Ludzie w social mediach - pipl.com

Za pomocą tego narzędzia możemy wyszukać daną osobę, która ma profil w mediach społecznościowych. Aplikacja pokazuje wszystkie osoby o danym nazwisku, dlatego najlepiej uszczegółowić wyszukiwanie, np. o adres e-mail, czy dokładną lokalizację osoby.

 

Ludzie na Facebooku

Facebook Graph Search to wyszukiwarka, która pozwala każdemu bawić się z Big Data Facebooka. Pokazuje dane publiczne użytkowników w uporządkowany i prosty sposób (obecnie te informacje ukryte są w kilkunastu zakładach), który spotkał się z wieloma obawami dotyczącymi prywatności. Ujawnia informacje, które większość z nas podawała przy zakładaniu konta na Facebooku, a później zapomniała, że serwis nadal je przechowuje.

 

Profil i aktywność użytkowników na Facebooku

Stalkscan.com to narzędzie, które pokazuje wszystkie informacje publiczne dla danego profilu na Facebooku. Fact-checkerzy  wykorzystują Stalkscan do oceny, czy dany profil należy do prawdziwej osoby. Aplikacja nie używa niedozwolonych danych – wyświetla jedynie te dostępne publicznie przy wykorzystaniu oficjalnego wyszukiwania, udostępnianego przez Facebook'a. Bazę można zawęzić dla własnych celów m.in. do komentarzy, zdjęć, postów użytkownika, czy miejsc, w których się pojawiał i poinformował o tym publicznie.

 

Fałszywe tweety

Za pomocą tweeterino.com można tworzyć tweeta dowolnej osoby, która posiada profil na Twitterze. Informacje pochodzące z tej strony są całkowicie zmyślone. Jeśli zastanawiamy się, czy dany tweet na pewno został opublikowany przez konkretnego użytkownika, warto zwrócić uwagę na adres url strony z wypowiedzią – jeśli zawiera ona w sobie słowo „Twitterino”, możemy uznać, że jest ona nieprawdziwa. Podobnie w przypadku, jeżeli to słowo pojawia się na samym obrazku z tweetem.

Musimy być ostrożni, żeby nie udostępniać fałszywych tweetów.

Projekt realizowany w ramach środków Ambasady Stanów Zjednoczonych.

Angelika Tracz 

Studentka IV roku prawa i I roku muzykologii. Pracuje jako redaktor serwisów informacji prawnej, po godzinach demaskuje fake newsy i uczy je rozpoznawać w stowarzyszeniu Demagog.